Interviewreeks :: Therapie :: Wat mag je verwachten?

De Beeldfabriek -een vereniging van sociaal geëngageerde documentairemakers- kwam me interviewen over therapie. Negen vragen, in negen video’s.

Gelezen :: Verborgen kopzorgen

kopzorgen achterflapDe volledige titel van het boek luidt: ‘Verborgen kopzorgen, bekende Vlamingen over de kracht van imperfectie’ 

Dit boek is erg toegankelijk geschreven, het leest aangenaam weg. De getuigenissen hebben een erg openhartige toon. Ze zijn allemaal goed, maar sommige zijn erg beklijvend, vooral het verhaal van een ex-drugsverslaafde en ook het verhaal van een BV die kampt met een bipolaire stoornis. Ze zijn echter allemaal de moeite waard. Er zitten ook wel enkele rake uitspraken in. Zoals wanneer Bart Kaëll zegt: ‘Misschien is het wat oneerbiedig uitgedrukt, maar eigenlijk vind ik een psycholoog een vuilnisbak van ideeën en gedachten.’

Het zijn positieve verhalen. De therapeuten en psychologen en psychiaters komen er goed uit. In het erg gelijkaardige boek van Dirk Tielemans geven de geïnterviewden namelijk ook voorbeelden van therapeuten die de skills missen om te helpen. De geïnterviewden in dit boek hadden betere ervaringen ‘op de sofa’. Ik ken de bekende figuren die hier aan het woord zijn niet, hoogstens van naam, maar ook zo pakken de verhalen mij. De info die na elke getuigenis volgt, is beknopt, to the point en net lang genoeg. Er staan ook steeds lijstjes met boeken bij voor wie zich verder wil verdiepen in een onderwerp.

Zeker iemand die nog niet zo vertrouwd is met bepaalde mentale klachten en bijhorend vakjargon kan hier veel aan hebben. Aan de getuigenissen kan iedereen iets hebben, ook ervaren therapeuten. Wie een mentale klacht heeft die in de lijn ligt van de voorbeelden, kan het gebruiken als eerste stap op de weg om er van verlost te raken of om er toch vlotter mee te leren omgaan.

Cliënten hebben meestal niet zo’n erg specifieke klacht of aandoening als de geïnterviewden in dit boek, maar voelen toch vooral een onvrede met hoe hun leven draait of niet draait, zonder dat daar per se een echte mentaal probleem aan ten gronde ligt. Voor die mensen is het boek minder geschikt.

Leslie Hodges heeft de woorden van de geïnterviewden heel aangenaam neergepend. Dat kan alleen doordat ze -dat voel je doorheen de tekst- te werk is gegaan met zeer veel respect voor de mensen. Deze psychologe heeft duidelijk heel wat in haar mars.

Het boek is bedoeld voor tieners en jongeren, om de drempel naar professionele hulpverlening te verlagen, en het treft zeker doel. Ouders die tieners in huis hebben doen er zeker geen kwaad mee als ze dit boek laten slingeren op de salontafel. 

Bestel het boek hier.

De site van psychologe Leslie Hodges vind je hier.

Gelezen :: Gedachten zonder denker, Mark Epstein

mark epstein gedachten zonder denkerVolledige titel: Gedachten zonder denker, Psychotherapie vanuit boeddhistisch perspectief

‘De westerse psyche is, naar het schijnt, in toenemende mate kwetsbaar voor gevoelens van vervreemding, verlangen, leegte en onwaardigheid – voor emoties die, vanuit boeddhistisch gezichtspunt, kenmerkend zijn voor het ‘rijk van de hongerige geesten’.

Dit boek probeert boeddhistische meditatietechnieken te combineren met westerse psychotherapie.

Het belangrijkste: Om rust te vinden, mogen we niet rond de pot draaien, moeten we ons focussen op onze emoties, die erkennen als zijnde wel degelijk van ons, en die ten volle beleven. Take the bloody pain, als het ware. Dat is natuurlijk gemakkelijk gezegd, maar daar komt het op neer. Staar de ware emotie in het gezicht en aanvaard de les die deze emotie je te leren heeft. Als in: wat heb je nu werkelijk nodig?

Wat komt een therapeut daar bij kijken? Die moet vooral een veilig kader scheppen waarbinnen het voor cliënten helemaal ok is om in die gevaarlijke, afschrikkende emoties te stappen.

‘…de stiltes tussen therapeut en patiënt kunnen óf enorm vruchtbaar zijn of verschrikkelijk destructief. Er vindt een stilzwijgende communicatie plaats gedurende zulke episoden: de patiënt voelt de geestestoestand van de therapeut aan en de therapeut kan veel raden van wat er in de patiënt omgaat. Freud geloofde dat er in feite een directe communicatie tussen het onbewuste van de patiënt en dat van de therapeut optrad en dat het de taak van de therapeut was om deze sfeer te bevorderen’.

Het boek is een beetje langdradig, maar de boodschappen zijn interessant. Mark Epstein benadrukt herhaaldelijk dat de westerse mens zeer emotioneel behoeftig is en zich incompleet voelt, een fundamenteel, chronisch gebrek ervaart. Dat zou volgens hem komen omdat onze eigenwaarde initieel afhangt van de aandacht van twee mensen: onze ouders. Binnen ons maatschappelijk model zijn dat inderdaad bijna de enige personen die echt een stempel drukken op het kind. Als je dan weet dat nogal vaak één ouder ontbreekt binnen dit steeds meer gefragmenteerde model, dan moet je niet verbaasd zijn dat er zoveel gefragmenteerde mensen rondlopen, die bang zijn van hun eigen emoties, niet precies weten wat ze voelen, wat ze willen, alleen weten dat ze iets willen, dat er iets ontbreekt, typisch voor onze tijden zijn de ‘borderliners’.

Mark Epstein noemt dat gevoel, dat gemis, de ‘basale tekortkoming’. Waarschijnlijk helpt het om dat te beseffen en de ouders in zekere zin los te laten als ouders, en te zien als mensen. Daarbij helpt de vertrouwensrelatie die de therapeut opbouwt met de cliënt. Als die hechting correct verloopt, kan de cliënt met een hersteld basisvertrouwen ook in de wereld buiten de praktijkruimte gezondere bindingen aangaan die hem of haar meer voldoening geven.

Het boek had een stuk praktischer uitgewerkt kunnen worden. De voorbeelden zijn vrij ok, de aanpak kon wat beter. Het blijft soms nogal wazig met zaken als ‘het loslaten van een substantieel zelf’. Hoe je dat exact vertolkt naar concrete handelingen in de praktijkruimte, is iets minder duidelijk.

Al bij al, is de meest concrete raad voor therapeuten die in dit boek verborgen zit: schenk je cliënt je onverdeelde aandacht en laat hem of haar helemaal zijn zoals hij/zij is, een mogelijkheid die de cliënt misschien wel voor het allereerst krijgt aangeboden.

Gelezen :: Interviews met depressieve BV’s

depressie met hondJournalist Dirk Tieleman -hoe zou het daar nog mee zijn?- interviewde in 2010 negen bekende Vlamingen uit negen uiteenlopende sectoren over hun ervaringen rond depressie.

De meeste zijn niet al te enthousiast over hun gesprekken met een therapeut of een psycholoog. Sommigen willen niks weten van pillen, maar anderen zijn over pillen net zeer enthousiast. De therapeuten die beschreven worden in het boek pakken het inderdaad verkeerd aan, ze zijn dominant, of ze zijn te veel met zichzelf bezig. Spijtig dat er zo’n types rondlopen, want die geven de rest een slechte naam.

Wat opvalt, is dat de BV’s in het boek depressief werden, omdat ze hun draai niet vonden, door hun omgeving niet erkend werden voor wie ze in essentie waren. Ze zijn niet depressief als ze productief en creatief kunnen zijn en recht voor de vuist kunnen uitkomen voor wat ze echt voelen en denken. Tenzij werkelijk genetisch bepaald, blijf ik met Bob Vansant denken dat depressie vaak een resultaat is van lang opgekropte, genegeerde, niet erkende woede en frustratie. Wie depressief is, protesteert eigenlijk tegen zijn omgeving, tegen de wereld, tegen het leven zelf. Die woede en frustratie op een creatieve, zo eigen en eerlijk mogelijke manier, lijkt mij de weg naar beterschap.

Wie werkelijk wil begrijpen wat depressie is en wat er aan te doen valt, lees overigens beter een ander boek. Tenzij je heel erg fan bent van één of meerdere van de negen BV’s kan je dit boek perfect laten liggen. Het boekje kan wel hoop geven: Depressie is niet voor eeuwig, er is wel degelijk licht aan het einde van de tunnel. Maar daarvoor moet je dat boek nog niet lezen, daarvoor volstaat ook deze blog: Ja, hoe diep je depressie ook is, er is wel degelijk een positieve uitweg. Ja, het stopt ooit een keer. Bezie het als een pc die scant op virussen en zichzelf defragmenteert. Ja, je komt er wel degelijk sterker uit. If you’re going through hell, just keep going!

Een vriend vraagt :: Wat doe ik exact als therapeut?

Mijn mail aan hem:

Stand firm Lincolngoh, wat ik doe als therapeut is moeilijk te beschrijven in een mail. Ik luister, ik accepteer de cliënt zoals hij is, ik vraag de dingen die moeten gevraagd worden, en ik zie het gedrag dat de cliënt tegenover mij vertoont als een spiegel op hoe de cliënt ook in het dagelijkse leven staat, beetje bij beetje laat ik de cliënt zijn eigen leven en gedrag zo waar mogelijk aanschouwen en als hij/zij dan iets wil veranderen, dan werken we daar samen aan. Ik ben hun strijdmakker in de strijd die zij strijden.

Dat je naar een psycholoog gaat, wil absoluut niet zeggen dat er iets mis is met jou. Vaak zit je gewoon in een omgeving die jou niet de prikkels geeft die je nodig hebt. Dat gaat niet over psychische ziekte. Is de maatschappij ziek en moeten therapeuten de mensen die zich vervreemd voelen terug in het gareel krijgen of zijn de cliënten ziek?

Ga je eigen weg, follow your bliss, maak voor jezelf heel goed uit wat je wil in het leven, zelfs als het iets gek is, zelfs als het te groots, te onrealistisch lijkt, wees gewoon eerlijk in wat je wil en ga er vanuit dat je het kunt krijgen.

Zet je zelf een groot genoeg doel, want een klein doel inspireert niet, je doel moet je genoeg aantrekken, want dat geeft energie.

Geluk zit hem in groei, je moet het gevoel hebben dat je vandaag verder staat dan gisteren, als we dat gevoel niet hebben, dan voelen we ons leeg, gefrustreerd, hongerig naar meer,

follow your bliss, zoek uit wat je energie geeft,

De zes menselijke noden:

1. Zekerheid. We hebben enige stabiliteit nodig, enkele zekerheden in het leven, als die er niet zijn, dan zitten we serieus in de problemen
2 Onzekerheid, variatie. Dat is een beetje in tegenstelling met de vorige nood, we hebben naast zekerheid ook onzekerheid nodig, variatie, niet altijd hetzelfde meemaken, nieuwe dingen proeven, zonder dat dat onze zekerheden kapot maakt. Als het conflict tussen 1 en 2 groot is, komt een mens in de problemen.
3. Betekenis. We betekenen graag iets, we willen het gevoel hebben dat we er toe doen, dat we niet nietig zijn, dat we niet waardeloos zijn. Sommige mensen proberen dat te putten uit status, uit een titel, meestal vervolledigt dat niet. De beste betekenis is iets betekenen voor anderen.
4. Groei. Zoals gezegd, mensen willen resultaat, mensen hebben een sterke nood om aan iets te bouwen, aan expansie
5. Bijdrage. De meeste mensen willen iets bijdragen aan een betere wereld, een betere omgeving
6. Verbinding. We willen niet alleen zijn, we willen diepgaande intieme banden hebben met anderen

Als je je niet goed voelt, zit de kans er dik in dat aan die noden niet voldaan wordt.

Heeft zo iemand therapie nodig? Niet per sé, je kan een gebrek vaststellen en aan de slag gaan om dat op te lossen, eventueel via een coach, als de persoon echter duidelijk mentale problemen heeft die deze zes noden steeds weer saboteren, ja, dan is therapie nodig om de neuroses weg te werken, het vermijdende, zelfblokkerende gedrag. Deze zes noden zijn steeds in beweging en in interactie met elkaar. Als deze stroom niet vlot vloeit, dan kan therapie nodig zijn, om de boel weer gesmeerd te krijgen.

Denk dus eens na hoe het zit met deze zes noden. Waar heb je genoeg, waar kom je tekort, wat zou er voor zorgen dat voor jou deze zes noden voldaan zijn?

Kumare kumare kumare :: Vikram Ghandi, de echte fake Goeroe die ons veel kan leren

kumare-1Vikram Ghandi heet hij. Een vrij knappe jongeman, die enige uitstraling heeft. Hij vat het plan op om zich als goeroe te presenteren. On the go vindt hij daar allerlei rituelen en terminologie bij uit. Hij verzamelt een boel volgelingen rond zich, die bijna letterlijk aan zijn lippen hangen en het grote geluk verwachten te vinden in zijn schoot, uit zijn mond, in zijn nabijheid. Behoorlijk maf hoe snel hij een schare loyale fans bij elkaar krijgt.

Het gaat zo snel dat hij er zelf van schrikt. Hun devotie gaat meteen ook zo diep, dat hij niet meer weet wat hij moet aanvangen met zijn invloed. Hij begint zich serieus af te vragen wat hij tegen deze spiritueel behoeftige mensen moet zeggen. Beetje bij beetje begint hij te benadrukken dat wat hij doet maar een flauw kunstje is. Dat heeft echter geen ontluisterend effect op zijn achterban. Integendeel, het versterkt hun geloof in hem.

kumare normaalUiteindelijk ontdoet hij zijn extreme make-over en presenteert hij zich zoals hij in het echte leven is, een gewone jongeman, zonder grote spirituele waarheden zonder onfeilbaar kompas naar het grote geluk of het nirvana op aarde. Slechts enkele volgelingen voelen zich echt in de zak gezet en keren hem de rug toe. De meerderheid blijft geloven dat Vikram over speciale gaven beschikt, hoe zeer hij ook zelf aangeeft dat dit niet het geval is.

Wat kunnen we hier nu uit leren?

-Tijdens de docu valt enorm op dat de volgelingen een diep gevoel van onvolledigheid ervaren. Ze zijn zeer behoeftig en voelen zich incompleet, ze willen vervuld worden, ze zijn op zoek naar een ontbrekend puzzelstukje waarvan ze vermoeden dat het bestaat.

-De aantrekkingskracht van Vikram (of Kumare) is vooral geworteld in zijn aura van volledigheid. Hij komt in tegenstelling tot zijn volgelingen helemaal niet behoeftig over. Hij lijkt aan zichzelf genoeg te hebben, niet wanhopig te zijn en niet speciaal iets te zoeken. Tegelijk staat hij duidelijk wel nog open om dingen te ontvangen, om te leren, om te luisteren. Hij is alleen niet afhankelijk van iets. Dat op zich maakt hem heel erg aantrekkelijk voor mensen die wél wanhopig op zoek zijn. Ze vermoeden dat hij hun dat volle gevoel kan geven. Hetzelfde principe werkt bij rasechte vrouwenversierders, ze benaderen vrouwen, maar ze geven die vrouwen niet het gevoel dat ze niet zonder die vrouwen kunnen, of dat ze een wanhopige nood hebben aan die vrouw. Ze presenteren zich als volledig met of zonder die vrouw.

De belangrijkste les van deze schitterende documentaire over een echte valse profeet, is dus de boodschap die Ram Dass heel goed formuleert: ‘Onze hele spirituele transformatie brengt ons tot het punt waarop we ons realiseren dat we in ons eigen wezen genoeg zijn’.

ram dass 2

Bekijk de documentaire hier:

Gelezen :: Psychiaters op de sofa, Dominique De Graaf

psychiaters op de sofaAllereerst: dit is een vlot geschreven boek, het leest echt zeer makkelijk weg. De vier persoonlijkheden, de vier interviews die door elkaar lopen maken het erg levendig. Het is makkelijk om volgen. Een beetje vervelend in de layout zijn de ‘streamers’, dat pas goed in een krant -de auteur is journalist- maar in een boek zorgt het er vooral voor dat je twee keer kort na elkaar dezelfde zin leest.

De vier psychiaters zijn alle vier vrouwen. Ze zijn het vaak eens, maar hier en daar hebben ze toch een opvallend andere mening. Bijvoorbeeld als het gaat over transgenders of over de legalisatie van drugs.

De bedoeling is dat ze de rollen eens omdraaien en zichzelf eens blootgeven. Ze snijden inderdaad enkele ‘donkere’ kanten van hun privéleven aan. Eentje heeft een verstandelijk beperkte dochter, drie van hen zijn getrouwd met een dokter, maar eentje is getrouwd met een kunstenaar en dat huwelijk werd niet aanvaard door de ouders (uit ervaring weet ik dat dat verdomd hard is), een andere kwam in opspraak over fraude, een geschiedenis die heel wat voeten in de aarde had en zeer vervelend was voor haar. Al bij al heb ik echter helemaal niet het gevoel dat ze zich blootgaven. Als ze dat deden dan hebben de vier een verdomd saai privéleven. Ze lijken net iets te perfect om helemaal menselijk over te komen. De vier hebben, met hier en daar misschien een putje in de weg, eigenlijk fantastische modelcarrières neergezet. Dat is prachtig voor hen, maar persoonlijk zou ik liever bij een therapeut gaan die zelf serieus wat blutsen heeft opgelopen in ’t leven alvorens hij therapeut is geworden, dat vereenvoudigt het mee-lijden en de herkenning. Hoeveel mensen voelen zich op hun gemak bij iemand met een modelcarrière? Het lijkt wel het relaas van super woman in het kwadraat. Andere recensies zeggen hoe ‘gevoelig’ de vier zijn. Ik bleef toch vooral gedisciplineerde dokters zien, die de eigen zielenroerselen goed verborgen hielden.

De thema’s die het boek aansnijdt zijn zeer mainstream en voor de hand liggend: transgenders, ADHD, CVS, burnout en andere ‘trendy’ ziektes, waarschijnlijk allemaal terug te koppelen aan stress.

Alle vier onderstrepen nog eens overduidelijk dat seksuele en/of romantische relaties tussen hulpverlener en cliënt altijd schadelijk zijn en absoluut te vermijden zijn.

Voor mij opvallend is dat ze voorbeelden geven van cliënten die pas na vele jaren uitschreeuwen waarom het eigenlijk gaat. Misschien overschat ik mezelf, maar ik kan mij werkelijk niet voorstellen dat iemand die jarenlang bij mij op consultatie komt het grootste probleem in zijn leven zo lang voor mij verborgen houdt. Dat zit hem volgens mij in de kilte die ik voel in hun aanpak, in de autoritaire sfeer, de psychiater achter een groot bureau, een bastion van gezag, een dokter -sowieso al een figuur met veel maatschappelijke standing- die je niet eens bij de voornaam mag noemen. Ik zou mij zelf ook bepaald niet geroepen voelen om tegen zo iemand vrank en vrij mijn hart uit te storten.

Zelf zou ik mensen niet aanraden om bij psychiaters te lopen, tenzij er absoluut noodzakelijk pillen moeten worden voorgeschreven. Ik kan de vier psychiaters in dit boek zeer moeilijk zien als een ‘strijdmakker’, zoals Bob Vansant therapeuten beschrijft.

Het zijn natuurlijk vier sterke vrouwen, die heel veel activiteiten succesvol in hun leven hebben gepropt, met veel drive en goesting, die zeer veel verstand hebben en een zeer straffe carrière hebben uitgebouwd. Desondanks -of net daarom- ervoer ik een soort geremde houterigheid bij het lezen van hun antwoorden. Ik vind interviews met Paul Verhaeghe of Dirk De Wachter toch een heel pak menselijker. Dit boek is uiteraard bedoeld als hapklare brok voor wie eens iets meer wil lezen over psychiaters. Ik ben er zeker van dat de dames in werkelijkheid veel boeiender zijn en tot interessantere bekentenissen komen dan op papier. Misschien maakte de combinatie van vier personen tegelijk het ook moeilijk om echt intiem te worden tijdens een interview.

Al en bij al een vlot leesbaar boek. Wie echter dieper wil doordringen tot de wereld van therapie, komt beter aan zijn trekken bij de romans van Irvin Yalom.

‘Psychiaters op de sofa’ kan je bestellen via bol.com: http://www.bol.com/nl/p/psychiaters-op-de-sofa/9200000028876560/?country=BE